Baking soda (natriumbicarbonaat) is een mild basisch poeder. Het lost vet langzaam op en schuurt net genoeg om aangekoekt vuil los te krijgen, zonder krassen in het email van de ovenwand. Daarom is het de methode die bij bijna elke oven past.

1. Meng een halve kop baking soda met een paar eetlepels water tot een smeerbare pasta, ongeveer zo dik als tandpasta.
2. Smeer de pasta met een spons of je vingers (met handschoenen) op de bodem, de zijwanden en de binnenkant van de deur. Sla het verwarmingselement en de ventilator over.
3. Laat de pasta minstens een paar uur, en liefst een nacht, intrekken. Hij kleurt bruin: dat is het vet dat loskomt.
4. Veeg de pasta weg met een vochtige doek. Wat blijft zitten, haal je los met een plastic schraper of de zachte kant van een spons.
5. Spray er wat schoonmaakazijn op als er witte resten achterblijven. Het bruisen tilt de laatste korrels op, daarna neem je alles af met schoon water.

Baking soda koop je als poeder in de bakafdeling van de supermarkt. Een schep is genoeg voor de deur, voor de hele oven heb je een halve tot hele kop nodig.

Soda (natriumcarbonaat) en baking soda klinken hetzelfde, maar soda is een stuk sterker. Je koopt het als kristallen bij het wasmiddel. Het pakt dik vet goed aan, maar is ook bijtender voor je huid en voor sommige materialen.

• Soda: los een paar eetlepels soda op in een liter heet water en neem de wanden en de bodem ermee af. Draag handschoenen en spoel goed na met schoon water. Gebruik soda niet op aluminium, zoals sommige bakplaten: het metaal wordt er dof en vlekkerig van.
• Vaatwastablet: los een tablet op in een bak heet water, of dompel het tablet in water en wrijf er direct mee over hardnekkige plekken op de ruit en het rooster. Dat werkt snel op ingebakken vet.

Een vaatwastablet en soda zijn allebei agressieve middelen. Ze tasten het rubber van de deurafdichting aan, dus houd ze daar uit de buurt en neem die rand alleen af met een vochtige doek. Spoel na afloop alles na met schoon water, zodat er geen resten indrogen als je de oven weer aanzet. Meer over welke middelen mild genoeg zijn voor de rest van je keuken lees je bij milde schoonmaakmiddelen.

De bakplaat en het rooster zijn vaak viezer dan de oven zelf, en ze passen zelden in de gootsteen. Maak ze daarom los van de oven schoon, in een emmer, de badkuip of een grote bak.

De bakplaat: strooi een dun laagje baking soda over aangekoekte randen, sprenkel er heet water over en laat het een uur staan. Daarna gaan de randen er met een afwasborstel af. Heeft je bakplaat een antiaanbaklaag, gebruik dan nooit staalwol of de schuurkant van een spons: die laag krijg je niet meer terug.

Het rooster: leg het een nacht in heet water met afwasmiddel en een schep baking soda. Leg er een oude handdoek onder, dan krast het rooster niet over de bodem van je bad. De volgende ochtend borstel je de spijlen schoon met een stevige afwasborstel en spoel je na.

De inschuifrails: bij de meeste ovens haal je de zijrails eruit door ze aan de voorkant iets op te tillen. Behandel ze net als het rooster. Telescooprails met kogellagers mogen niet in de week: veeg die alleen af met een vochtige doek, anders spoel je het smeervet eruit.

Of de losse delen in de vaatwasser mogen, staat in de handleiding van je oven. Het rooster past meestal niet, de bakplaat soms wel.

Niet elk deel van de oven kan dezelfde behandeling hebben. Zo pak je de lastige plekken aan:

• De bodem: hier komt het meeste vet terecht. Gebruik de baking soda-pasta en geef hem de langste inwerktijd. Leg de bakplaat voortaan een stand lager als je iets in een schaal bakt dat kan overkoken.
• De achterwand: veel ovens hebben daar een katalytische plaat met een ruwe, poreuze laag. Die maakt zichzelf schoon tijdens het bakken. Schuur er niet op en gebruik er geen ovenreiniger, want dan werkt de laag niet meer.
• Het grillelement: het spiraal bovenin maak je niet nat. Zet de grill tien minuten aan in een lege oven, dan verbrandt het vet dat erop zit. Laat de oven afkoelen en veeg de as eraf.
• De ventilator: achter de ventilatorkap zit de hetelucht-motor. Veeg de kap aan de buitenkant af, maar haal hem niet los en laat geen water of pasta in de openingen lopen.

Na het schoonmaken: geen geur meer

Zet de oven na een grote beurt een kwartier leeg aan op 200 °C, met een raam open. Zo verdampen het laatste vocht en de resten van je schoonmaakmiddel voordat er weer eten in gaat. Ruikt de oven daarbij naar verbrand vet of naar azijn, dan zit er nog iets op de grill, achter op de bodem of in de hoeken bij de deur. Laat hem afkoelen, neem die plekken nog eens af met een vochtige doek en herhaal het opwarmen.

Gebruik je je oven een paar keer per week, dan is een grote beurt elke drie maanden genoeg. Bak je dagelijks of gebruik je vaak de grill, maak hem dan elke maand grondig schoon. Daartussen houden deze gewoontes de oven schoon:

1. Veeg gemorst vet en sap weg zodra de oven lauw is. Vers vet veeg je weg in een minuut, ingebrand vet kost je een avond.
2. Zet de bakplaat een stand onder een ovenschaal die kan overkoken. Dan vangt de plaat het op in plaats van de bodem.
3. Dek vette gerechten af met een deksel of een vel bakpapier zolang dat het recept niet verpest.
4. Laat de deur na het bakken even op een kier staan. Zo droogt het condens op en blijft er geen vochtige vetlaag achter.
5. Neem de ruit wekelijks af met een vochtige doek met een scheutje azijn, en doe de kookplaat meteen mee.

De oven zit vaak naast andere apparatuur die hetzelfde vraagt. Lees ook hoe je de magnetron en combimagnetron schoonmaakt en hoe je de afzuigkap schoonmaakt, dan heb je het hele kookgedeelte in één middag gehad.